Ne düşündüğünüzü biliyorum. Sen de mi “Duydun mu”? Sevgililer günü klişesine sen de mi düştün? Aslında böyle günleri görmezden gelmeyi tercih ederim ama bugünü iki eski harika parçayı konuk etmek üzere fırsat olarak gördüm ve böylece “Duydun mu” da kervana katıldı. Haydi başlayalım.

İlk parçamız 1980’den… Amerikalı besteci, şarkıcı, oyuncu, senarist, yönetmen… Kısaca ‘süperkadın’ Barbra Streisand’ın “Guilty” albümünün unutulmaz parçası “Woman in love”.

Albüm Bee Gees grubundan Barry ve Robin Gibb kardeşlerce yapılmış. Hikâye şöyle. Grubun, 1977 yapımı ünlü “Saturday Night Fever” filminin müziklerindeki başarısının ardından bir muhabir onlara en çok hangi sanatçıyla çalışmayı istediklerini sorar. Cevap Barbra Streisand’dır. Bu haber hızla Streisand’ın ekibine ulaşır ve grup onun için bir albüm üzerinde çalışmaya davet edilir. Ortaya “Guilty”, dolayısıyla “Woman in love” çıkar. Proje, disko döneminin bitiminde fazla disko tarzı olduğu için tepki toplamaya başlayan gruba da iyi gelir.

“Woman in love”, sevdiği adama tutkuyla bağlı bir kadının anlaşılması biraz dinleyiciye bırakılan bir durumdayken sarf ettiği güçlü sözlere sahip. Sözler, felsefi bir yerden başlıyor.

Hayat uzayda bir an,
Hayal ortadan kalktığındaysa,
Daha yalnız bir yer.

Daha girişte yalnızlık çağrışımı söz konusu. Ardından gelen sözlerde de sabahı yalnız karşılıyor gibi. Gözler buluştuğunda yolun uzun ve dar olmasına dair gelen his umutsuzluk kokuyor. Sanki biraz tek taraflı ve çaresizliğin hakim olduğu bir durum var. Yorumculara göre burada duvardan bahsedilmesi kadının kendi kabuğuna çekilmesini temsil ediyor. Ancak, duvara sırtını dönerek yürümesi, tökezleyerek düşmesine rağmen her şeyini vermesi gururunu bir tarafa bıraktığını anlatıyor.

Devam edelim… Parçanın en güçlü yerine geldik. Şöyle diyor…

…

Yani…

Ben aşık bir kadınım,
Seni dünyama çekmek ve orada tutmak için her şeyi yaparım,
Bu tekrar tekrar savunduğum bir hak,
Ne yapayım!

Fazla yoruma gerek yok. Bir gözü karartma hali var ve yaptıklarını hak olarak görüyor. Hatta bundan başka seçeneği olmadığını da ekliyor.

Parçanın devamında ve sonunda benzer ağırlıkta sözler olmakla birlikte benim dikkatimi en çok şunlar çekti…

Sonsuza dek benim olduğunda,
Aşkta zamanın ölçüsü olmaz,
Hiçbir gerçek asla yalan değildir,
Okyanuslar kadar ayrı da olsak,
Sevgimi hissediyorsun, ne söylediğini biliyorum.

Veya,

Sana söylüyorum,
Bir kadının neler yapabileceğini,
Nasıl hissettiğini bildiğimi biliyorsun,
Bu benim hakkım, tekrar tekrar savunduğum bir hak.

Nasıl? Oldukça iddialı ve sert değil mi? Tutku sözlere olduğu gibi yansımış. Nitekim Barbra Streisand da böyle düşünmüş olacak ki daha sonra bir röportajda, sözlerin bir pop şarkısı için fazla güçlü olabileceğini düşündüğünü belirtmiş.

Gelelim notlara… Barry Gibb, başlangıçta Streisand’ın zor bir insan olduğu şeklindeki söylentiler yüzünden onunla çalışma konusunda tereddüt etmiş. Ancak eşi, projeye girmezse boşanacağını söyleyince iş değişmiş. Çalışmaya başladıktan sonra korkuları ortadan kalkmış ve Streisand’ı tam bir hanımefendi olarak tanımlamış.

Parçanın klibinde Barbra Streisand’ın, başta Kris Kristofferson ile birlikte rol aldığı 1976 yapımı “A Star Is Born” olmak üzere 1970’li yıllarda oynadığı filmlerden sahneler yer alıyor.

İlginç bir not… Parçanın ortalarında Streisand’ın “Tökezliyorum ve düşüyorum / Ama sana her şeyimi veriyorum,” dizesindeki “Her şeyimi” kısmının bir şarkıda bir solist tarafından en çok uzatılan nota olduğu iddia edilmiş. Üşenmedim baktım, 10 saniye sürüyor. Özellikle bakınca “E sus artık,” havasına girmedim de değil valla…

Hemen ikinci parçamıza geçiyoruz. Bu da bir dev!

İlk parçada bir kadının duyguları dile gelirken bu kez bir erkeğin önünü alamadığı duygularıyla karşı karşıyayız. Amerikalı ikon Elvis Presley’in 1961 yapımı “Blue Hawai” filminin müzikal kısmını oluşturan albümün bir parçası… “Can’t help falling in love”.

Parça, Hugo Peretti, Luigi Creatore ve George David Weiss tarafından yazılmış. Ancak melodisi, 1784 yılında Alman asıllı Fransız Jean-Paul-Égide (Eci) Martini tarafından bestelenen hüzünlü bir Fransız aşk şarkısına dayanıyor: “Plaisir d’amour” (Plesi demu). “Celestine” isimli romandaki bir şiirden alınan sözler başlangıçta bir kadının bakış açısından olmasına rağmen Elvis Presley versiyonunda bu tersine dönmüş. Fransız bestecinin 1780’lerde Kraliçe Marie Antoniette’in (Mari Antuanet) saray konserlerini yönettiğini söyleyelim.

Parçanın Fransızca orijinalindeki hikâye biraz farklı ve acı. Şöyle diyor… “Aşkın keyfi bir andır ama acısı bir ömür sürer.” Neyse, biz “Can’t help falling in love”a dönelim.

Sözler şöyle başlıyor…

…

Yani;

Bilgeler “Sadece aptallar acele eder,” der,
Ama ben sana aşık olmaktan kendimi alamıyorum.

Anlatıcı parça başlar başlamaz teslim oluyor. Öyle ki, bilgeler uyarmasına rağmen irrasyonel olana doğru sorgusuz sualsiz bir yönelme var.

Tam yerinde bir not… Bilgelerin bu uyarısı Alexander Pope’un 1711 tarihli “Eleştiri Üzerine Bir Deneme” eserinden şu ifadeyi hatırlatıyormuş: “Aptallar, meleklerin bile girmeye korktuğu yerlere girmek için acele eder.”

Devam edelim…

Kalayım mı?
Eğer sana aşık olmaktan kendimi alamıyorsam,
Bu bir günah olur mu?

Bir nehir gibi elbette denize doğru akar,
Sevgilim, işte böyle olur,
Bazı şeyler kaderde yazılıdır.

Elimden tut,
Tüm hayatımı da al,
Çünkü sana aşık olmaktan kendimi alamıyorum.

Burada aşık olmanın kaderci doğası vurgulanıyor. Bunu da suyun yolunu bulmasıyla anlatıyor. Sıkı “Duydun mu” takipçileri nehirlerin denize dökülmesi aforizmasının daha önce hangi şarkıda da geçtiğini acaba bir kerede hatırlayabildi mi? Neyse…

“Günah” kelimesine dikkat. Şu soru akla geliyor. Gerçek aşk etik olmayan bir davranışı haklı çıkarır mı? Sadece soruyorum… Bu arada bir soru daha… Sevdiğinize tüm hayatınızı alabileceğini söylemek romantik midir? Bunu soruyorum, çünkü parçayla ilgili araştırmamda buradaki hayatından vazgeçmeyi seçme fikrinin bazı kişilerce rahatsız edici bulunduğunu öğrendim.

Kısaca notları aktaralım. Elvis Presley’in 1960’larda çektiği 27 filmin senaryosu sıradan ve müzikleri hafif olarak niteleniyor. Ancak filmler her zaman kâr getirmiş. Yapımcı Hal B. Wallis, “Hollywood’da tek garanti şey bir Presley filmidir,” demiş. Amerika’nın 21 Haziran 1959’da resmen ilhak ettiği Hawai’yle ilgili propaganda çalışmalarının da bir parçası olan “Blue Hawaii” bu filmlerin ilkiymiş. Başarısı nedeniyle müzikal komedide bir şablon haline gelmiş.

Filmde, Presley’in canlandırdığı Chadwick Gates karakteri, kız arkadaşının büyükannesine doğum günü hediyesi olarak bir müzik kutusu verir. Kadın kutuyu açar ve Elvis parçayı söyler. Parça ilerledikçe, benim müzikal sevmememe yol açan şey olur ve konudan, andan, mekândan tamamen çıkılır. Bir anda müzik altyapısı genişleyerek tam bir orkestrayı içerir. Bu arada ekleyeyim… Presley, vokalleri doğru şekilde kaydedene kadar 29 deneme yapmak zorunda kalmış.

Parçanın üç asır önceki orijinal versiyonu Joan Baez, Mary Hopkin, Andrea Bocelli, Placido Domingo gibi isimlerce söylenirken, Elvis Presley versiyonu da İsveçli pop grubu A-Teens, İngiliz reggae grubu UB40 ve İngiliz New Wave grubu Erasure tarafından cover’lanmış. Pearl Jam ve U2 konserlerinde parçayı seslendirenlerden olmuş.

Parça, 1960’lardan itibaren Huddersfield Town, Hull City, Swindon Town ve Sunderland başta olmak üzere birçok İngiliz futbol takımının marşı olarak kullanılmış.

OnBuy’ın 2020 yılında yaptığı bir ankete göre “Can’t help falling in love”, çiftlerin düğünlerinde ilk dans için en çok tercih ettikleri parçaymış.

Youtube’da yarım milyar izlenme sınırlarında gezen parça gerçekten popüler… O kadar ki 1939-1973 arasında dört filmde kullanılmış. 2015’te “The man in the high castle” dizisinde kullanılmış. A-Teens versiyonu animasyon filmi “Lilo and Stitch”te yer almış. “My God loves me” adlı ilahinin bile altyapısı olmuş.

Bugün, “El alem aşık oluyor, derdi tasası bize düşüyor,” demeden iki farklı aşk şarkısında birlikteydik. Birinde tutkunun seven kişiye her hakkı verdiğini düşünen bir kadını, diğerinde kime aşık olacağınızı seçemeyeceğinizi söyleyen bir adamı dinledik. İkisinde de teslimiyet ve keder var, ikisinde de yenilgi havası seziliyor. Bilmem katılır mısınız?

Kuşkusuz, kalıplara sığmayan bir konu bu. Herkesin kendi tarzında yaşadığı, ne zaman, nerede, nasıl geleceği belli olmayan bir süreç. Aptallaştırdığını da düşünsek, illüzyon veya geçici de desek inkâr edemeyeceğimiz kadar insani. Bu yüzden haddimizi biliyoruz ve yorumu size bırakarak bölümü noktalıyoruz.

Haftaya yeni bir bölümde buluşmak dileğiyle hoşça kalın sevgili “Duydun mu” takipçileri.