“Duydun mu” camiası olarak içinde duygusal dalgalanmalar olan katmanlı şarkıları seviyoruz. Madem Kasım ayındayız da… Öyleyse Amerikalı rock grubu Guns n’ Roses’ın ünlü parçası “November Rain”in zamanı gelmiş dedik. 1991’de iki bölüm halinde çıkardıkları “Use Your Illusion” albümünün birincisinde yer alan şarkı, aşkın, kaybın ve zamanın geçişinin karmaşıklığını inceleyen bence bir şaheser

Parçayı diğerlerinden ayıran, piyano ve yaylılar gibi orkestral unsurları bir araya getirerek zengin bir kompozisyon yaratması. Şarkının, grubun gitaristi Slash’in solosuyla belirginleşen doruk noktası duygusal etkiyi artıran son katman. Bu katmanlar parçayı sıradanlıktan çıkarıp, senfonik bir esere yükseltiyor.

Evet, “Duydun mu”nun 33. bölümü başlıyor.

Grubun solisti Axl Rose, “November Rain”i 1980’lerin başından beri saklıyormuş. İkinci albümleri “Use Your Illusion”da kendine güvenmesinin en önemli nedeni bu parçayı güçlü bir koz olarak görmesiymiş. Parçayı yıllarca o kadar çok çalışmış ki, örneğin bir otel lobisi gibi piyano olan her yerde çalışmasını sürdürmüş. Yakın çevresine parçayı yayınlamak için doğru zamanı beklediğini ve doğru kaydedilmezse bu işi bırakacağını söylemiş.

Parçanın doğuşunun Rose’un yaşadıklarında yattığı söyleniyor. Sözlerin, onun Everly Kardeşler’den Don Everly’nin kızı Erin’le yaşadığı çalkantılı ilişkiden ilham aldığı düşünülüyormuş. Çiftin inişli çıkışlı ilişkisi şarkıya yansımış. Belirsizlik içindeki bir ilişkiyi tasvir eden sözlerde Kasım yağmuru metaforu iki yönde de kullanılıyor.

Parça, Del James’in 1995 “The Language of Fear-Korkunun Dili” adlı kitabındaki “Without You” isimli öyküden uyarlanmış. Gruba yakın bir dost olan James “Without You”yu, Axl Rose’un bahsettiğim ilişkisinden esinlenerek yazmış. Öyküde, sevdiği ama birleşemediği kadın hakkında ‘Without You’ adlı şarkıyı yazan bir rock yıldızının hikâyesi anlatılıyormuş. Hikâyedeki rock yıldızı, kızın intiharından sonra dağılıyor ve öykü, finalde alevler dairesini sararken “Without You”yu piyanoda çalmasıyla sona eriyor.

Axl Rose öyküyü gördükten sonra ona ‘Estranged’ adını verdiği bir şarkı yazmış.

Ve aslında Guns n’ Roses’in üç meşhur parçası “Don’t Cry”, “November Rain” ve “Estranged” birbirinin devamı bir üçlemeymiş.

Gelelim sözlere…

Sözlerde aşkın farklı yönlerini gösteren iniş-çıkışlar hakim. En baskın mesaj hiçbir şeyin, aşkın bile sonsuza dek sürmediği, sürdürülebilmesinin zor olduğu gerçeği. Çünkü aşkın geçici bir doğası var. Sert iniş-çıkışlar arasında yakalanan nadir mutlu anların tadını çıkartmalı ama aşkın sona ermesine de hazırlıklı olmalıyız. Kasım yağmuru bu anlatımı kuvvetlendirmek için metafor olarak kullanılıyor.

Sözlerin hemen başında geçen “Gözlerine baktığımda, dizginlenmiş bir aşk görüyorum,” cümlesi, büyümesine izin verilmemiş bir sevgiden bahsediyor. Potansiyel var ama uzanıp yakalayamıyoruz.

Hemen arkasından gelen “Hiçbir şey sonsuza dek sürmez ve ikimiz de kalplerin değişebileceğini biliyoruz,” sözleriyse aşkın bitmeyeceği inancına karşı çıkıyor. Genelde insan o duygu yoğunluğunun bitmeyeceğine inanmak ister ama gerçek farklıdır. Nitekim “Sevgililer gelir, gider. Bir gün kimin gideceğini bilemeyiz.” Aşkın kırılganlığını vurgulayan metafor da sözlerin bu kısmında “Beni seveceksen buna engel olma, yoksa kendimi Kasım yağmurunda yürürken bulabilirim ve soğuk Kasım yağmurunda mum tutmak zordur,” cümlesiyle devreye giriyor.

Bu çarpıcı girişin ardından anlatıcı partnerine “Biraz zamana ihtiyacın var mı… Kendi başına,” diye soruyor ve “Açık bir kalbe sahip olmanın zor olduğunu biliyorum,” diyerek anlayış gösteriyor.

Karamsar giden sözlerin burada fren yaptığını görüyoruz. Çünkü “Gölgeler hala var olsa da korkuların azalır.” Yani acıyı atlatırız ama anılar kalır. İşte tam o noktada Kasım yağmuru metaforu hiçbir şeyin sonsuza kadar sürmeyeceği mesajıyla bu defa pozitif şekilde karşımıza çıkıyor. Şöyle diyor:

…

Yani… “Karanlığı boş ver. Hala bir yol bulabiliriz. Çünkü hiçbir şey sonsuza kadar sürmez, soğuk Kasım yağmuru bile.”

Parçanın sonunda bu iyimserlik seslenilen kişiye doğru koro halinde yapılan hatırlatmayla doruğa çıkıyor: “Birine ihtiyacın olduğunu düşünmüyor musun?” Herkesin birine ihtiyacı vardır ve sen tek değilsin.”

Parçayla ilgili notlara geçelim.

Bu bölümde video klipten biraz fazla söz edeceğiz çünkü “November rain”in dikkat çekici yönlerinden biri video klibi. Andy Morahan’ın yönettiği klip şarkının öyküsünü derinleştiriyor. Senelerdir tartışılan sahneleri var. İlişkinin çalkantılarının resmedildiği bu sahneler zamanla parçanın duygusal kırılganlık ve özlem temalarını temsil eden ikonik sembollere dönüşmüş.

Klip adeta mini bir film gibi. Bir rock yıldızının aşk hikayesini sinematik tarzla göstermiş ve izleyeni duygudan duyguya götürüyor.

Klip, Axl Rose’un ilaç aldığı yatağında başlıyor ve grubun sahne performansına geçiş yapılıyor. Burası Los Angeles’daki Orpheum Tiyatrosu’ymuş. Ardından bir kilisede Axl Rose’un evlilik töreni gösteriliyor. O da Los Angeles’daki St. Brenden Kilisesi’ymiş.

Bu arada Slash törenden çıkıyor ve ıssız bir arazide solosunu çalıyor. Tören bitimi arabaya binen gelinin yüzündeki yorgun ifade ilişkinin yolunda gitmediğini gösteriyor. Hemen ardından neşeli bir düğün partisi var. Bu sahneler Sierra Madre’deki Villa del Sol d’Oro’da çekilmiş. Her şey yolunda görünüyorken konukların tuhaf bir aceleyle kaçışmasına neden olan sağanak tüm havayı değiştiriyor. Hatta bir adam düğün pastasına dalıyor falan. İşte tam o anda gelinin öldüğüne dair tabut sahnesi başlıyor. Siz “Haydaaa,” derken muhtemelen fark etmediğiniz detaysa tabuttaki gelinin yüzünün yarısının aynayla kapatılması. İşte bu sahnede Slash’ın ünlü gitar solosu başlıyor. Parçanın sonuna denk gelen bu gitar solo bana göre “November Rain”in en çarpıcı yeri. Senelerce parçanın adını ne zaman duysam aklıma ilk gelen kısmı burası. Hikâyenin bu anıyla uyum içinde, duyguların doruğa çıktı solo.

Sonrasıysa gelinin cenaze töreni ve Axl Rose’un yağmurda mezarın başında ağlaması, gelinin buketini fırlatması, buketin tabutun üzerine düşmesi, kırmızıdan beyaza dönmesi ve Rose’un gece nöbetleri…

Klip sözlerle verilmek istenen anlamı somutlaştırmış. Şöyle ki, gelinin ölmesi ani kaybı, mutsuzluğuysa aşk kavramının gerçek olamayacak kadar mükemmelliğini hatırlatıyor. Sağanak yağmur hayatta koşulların değişkenliğini vurgularken, yağmurdaki abartılı sığınma sahneleriyse insanın duygusal kaos anlarında yüzleşme yerine sığınak arayışını sembolize ediyor. Sondaki güneş doğuşuysa tüm kasvete rağmen her zaman umut olduğuna dair bir mesaj.

Otoritelerin, “1965-1985 arasında doğan herkesin onunla ilgili bir anısı vardır,” dediği klip sosyal medyanın olmadığı, bir şeye gerçekten odaklanabildiğimiz döneme ait olduğundan ayrıca başarılı addediliyor. Hala tartışılan sahneler var. Mesela gelin neden öldü? Cevap “Without You”da gizli. Çünkü o öykünün kadın kahramanı Elizabeth bir kurşunla intihar ediyor. Tabutun içindeki ayna böylece anlaşılıyor. Çünkü ölen kişinin kafa travması geçirmesi durumunda genellikle böyle ikiye bölünmüş tabutlar kullanılırmış. Ayrıca, grubun üçlemesinin ilk halkası olan “Don’t cry”ın klibinde de Axl Rose ve partneri bir silah yüzünden kavga ediyorlar.

Bir başka soru… O koşturmacada pastaya dalan adam nedir? Aslında orijinalde böyle bir şey yokmuş. Ancak yapımcılar ‘Baba’ tarzı gösterişli bir düğün istemiş. Fikir Axl Rose’dan çıkmış ve klipte her şeyin kontrolden çıktığı bir düğün tasviri amaçlandığından sahne dahil edilmiş.

Bir soru daha…Slash neden ıssız arazide gitar çalıyor? New Mexico’daki bir film çiftliğinde, 1985 western filmi “Silverado“da kullanılan tekerlekli bir kilisenin önünde çekilen bu sahne de aslında planda yokmuş. Çekimler sırasında Slash gerçekten sigara molası vermiş ve dışarı çıkarken yönetmen onu monitörden izleyip, klip için mükemmel bir geçiş olacağını düşünerek görüntüyü kullanmış.

Klipte gelini Rose’un o zamanki sevgilisi model Stephanie Seymour oynuyor. Klip, 1,5 milyon dolarlık maliyetiyle döneminin en pahalı videosuymuş. Otoritelerin klibe yönelik “Aşırı, şımartıcı ve abartılı,” gibi eleştirileri olmuş ama 2018’de YouTube’dan önce yapılmış ve bir milyar izlenme sayısına ulaşan ilk klip olarak tarihe geçmiş. Haziran 2022 itibarıyla yaklaşık 1,9 milyar kez izlenmiş, ki bu sayı 80’ler ve 90’ların tüm videolarından fazla. MTV’ye göre tüm zamanların en iyi üçüncü videosu.

ARA

Birkaç ilginç notla bitirelim…

“November Rain” gruba pek hayırlı gelmemiş. Gitarist Slash 1996’da, basçı Duff McKagen 1997’de gruptan ayrılmış.

Parçanın bestesi, Elton John’un 1973 tarihli “Funeral for a Friend” adlı eserinden esinlenmiş. Axl Rose, Elton John’un büyük hayranıymış.

Son olarak, parçanın 25 dakika olan orijinali 1980’lerde 18 dakika olarak kaydedilmiş ve nihayetinde albüme 9 dakikalık bugün bildiğimiz haliyle girmiş.

ARA

Bugün, dinleyiciye aşkın karmaşıklığını hatırlatan bir parçayı ele aldık. Hayatın ne getireceğinin bilinemediği bir ortamda aşk aslında bir fantezi midir, yoksa zaten bu değişkenlikleri de içinde barındıran, zamanla şekil değiştiren ama hiç yok olmayan bir ruh hali midir? Parçada belirtildiği gibi hiçbir şey sonsuza kadar sürmediğinden biter mi yoksa yine parçada ima edildiği gibi Kasım yağmurunda mumu söndürmeden taşımak kadar zor olsa da onu devamlı kılmanın bir yolu var mıdır?

Büyük sorular.