Gizemli ve gergin bir giriş, üstüne basa basa söylenen sözler ve sert bir gitar solo. Pop müziğin kralı Michael Jackson’ın çok sayıda parçası “Duydun mu”ya konu olabilecekken neden “Dirty Diana” diye sormuş olabilirsiniz. “Dirty Diana” her dinlediğimde bana ‘Neymiş arkadaş adamın derdi bu kadınla? Kimmiş bu Diana?” dedirtirdi. O yüzden bir bakayım dedim ve öğrendiklerimi paylaşmak istedim.

Evet, Kirli Diana’yı merak edenler için “Duydun mu”nun bu haftaki bölümü başlıyor.

Michael Jackson kendi şarkılarını yazması ve şarkılarında aşk hayatına odaklanmasıyla biliniyor. Ancak, bu şarkılardan bazıları kişinin hayatında olmasını pek istemeyeceği kadınlar hakkındaymış ki Dirty Diana da bunlardan birisi.

Parça, 1987’de çıkan “Bad” albümünde yer aldı. Daha önce olağanüstü başarı yakalayan “Thriller” albümündeki “Beat It”e benzer sert bir rock sound’u var. Parçanın anlamına eşlik edecek tutku hissinin verileceği ustalık gerektiren bu özellik Billy Idol’un gitaristi Steve Stevens’ın gitar solosu ile sağlanmış.

“Dirty Diana”nın ardındaki motivasyonu anlamak için Michael Jackson’ın sanatsal yolculuğuna ve çağdaşlarının etkisine bakmamız gerekiyor. “Thriller” albümünün büyük başarısının ardından Jackson, müzik repertuarını daha da genişletmeyi hedeflemiş. “Beat It”deki rock geçişinden de anlaşılacağı gibi türler arası harmanlama onu cezbetmiş. Tam o günlerde Prince de “Purple rain” ile aynı şeyi başarıyormuş.

Parçadaki Diana kim ve neden kirli?

Michael Jackson hayatı boyunca şarkılarını, özellikle de “Dirty Diana”yı açıklamak zorunda kalmış. Hatta şarkının gerçek anlamını anlatmak yerine Dirty Diana’nın kim olmadığını anlatmak için zaman harcamış.

Araştırınca şarkıya ilham kaynağı olabilecek iki Diana ile karşılaşıyorsunuz… Diana Ross ve Prenses Diana. Bu spekülasyonlara geçmeden önce sözlerde gezinmeye başlayalım.

Parça gergin bir girişle ve “ah hayır, ah hayır” tekrarlarıyla başlıyor. Daha buradan “Ne oluyoruz” havasına giriyoruz.

Beni asla tutamayacaksın,
Bu yüzden çek ağırlığını üzerimden.
Her hareketini biliyorum,
Bu yüzden beni rahat bırakmayacak mısın?
Daha önce de buradaydım,
Ama her erkeği baştan çıkardığını,
göremeyecek kadar kördüm.
Bu sefer beni baştan çıkaramayacaksın.

Birinci bölümde anlıyoruz ki, bu Diana her kimse Michael Jackson daha önce onunla karşılaşmış ve onun ilgisinden hoşlanmış, hatta büyük ihtimalle tufaya düşmüş. Ancak, artık Diana’nın bu ilgisinin kendisine özel olmadığını ve kadının istediği yere ulaşmak için onu kullandığını fark ettiği bir noktada. Yani Michael Jackson dersini almış.

Hemen arkasından o daha önce yaşadığı ve etkisi altında kaldığı şeyin derinliğini şöyle vurguluyor:

…

Yani…

‘Sorun değil’ diyor,
‘Hey, bebeğim, istediğini yap’,
‘İstediğin şeyler bende var’,
‘İhtiyacın olan şey benim’.
Gözlerimin derinliklerine baktı,
Başlamak için bana dokundu.
Geri dönüş olmadığını söyledi,
Beni kalbine hapsetti.

Ve ardından sert bir şekilde sürekli kötü niyeti öne çıkartarak “Kirli Diana” dediği nakarata geçiyor.

Diana’nın kim olduğundan ziyade nasıl bir hayat sürdüğünü parçanın ikinci kısmından anlıyoruz. Diana, müzik grubundaki erkeklerle ilgilenmektedir. Konser sonrası kulis kapısında bekler. Ona servet ve ün vaat eden prestijli grup üyelerini baştan çıkarmak için oradadır.

Parçanın son kısmında Diana, Michael Jackson’u evine davet eder. Ancak Jackson, muhtemelen Diana’nın kendine yürümesini engellemek için evdeki sevgilisinden bahseder. O gün onunla hiç konuşmadığını, muhtemelen kendisini merak ettiğini ve iyi olduğunu söylemek için onu arayacağını söyler. Telefon eder ve anahtarı unuttuğunu, kapıyı kilitlememesini söyler. Bunu kasıtlı olarak yapmıştır ama Diana arkadan seslenir:

“O geri gelmeyecek, çünkü benimle.”

Sonrası dinleyiciye bırakılır.

Yorumculara göre, “Dirty Diana”da kullanılan vokal tarzı, tuzağa düşmenin verdiği derin suçluluk, pişmanlık ve utancı açıkça yansıtıyor.

Gelelim Diana’nın kim olabileceğine…

1987’de yayınlandığında şarkının Diana Ross’tan esinlenerek yazıldığına dair söylentiler yayılmaya başlamış. Çünkü Diana Ross, Michael’ın kariyerinin ilk dönemlerinde ona akıl hocalığı yapmış. Genç Michael Jackson, California’ya kalıcı olarak taşınmadan önce bir yıl boyunca Diana Ross ve ailesiyle yaşamış. Michael Jackson’ın annesi anılarında oğlunun Diana Ross’a adeta aşık olduğunu yazmış. Diana Ross ile Michael Jackson “The Wiz” isimli bir filmde de oynamışlar. Hatta Michael Jackson’un, kız kardeşleri La Toya ve Janet ile “Diana’ya benzeyene kadar güzel değilsiniz,” diye dalga geçtiği söyleniyor. Michael Jackson’ın kendi otobiyografisinde Diana Ross’dan “Annem, kız kardeşim ve sevgilim bir arada” diye bahsettiği bilgisi de var.

Peki ya Prenses Diana? Michael Jackson, Londra’daki Wembley Stadyumu’nda sahne alacağı beş konserden birine Galler Prensesi’nin de katılacağını duymuş. Prenses’in “Dirty Diana”nın sözlerini yanlış yorumlayabileceğinden korkmuş ve risk almayarak “Kraliyet Majesteleri onuruna konserden ‘Dirty Diana’yı çıkardım,” diye duyuru yapmış. Bunun üzerine yüz yüze görüşmüşler ve Prenses Diana “’Kirli Diana’yı söyleyecek misin,” diye sormuş. Michael Jackson da “Hayır, senden dolayı listeden çıkardım,” demiş. Bunun üzerine Prenses parçayı kendisinin de çok beğendiğini belirtmiş ve “Olmaz! Söylemeni istiyorum,” demiş. Bunun üzerine parça 16 Temmuz 1988’deki konsere yeniden dahil edilmiş.

Peki bunlar değilse Diana kim?

Söylentiler iyice artınca Michael Jackson parçanın gerçekte ne hakkında olduğunu açıklamak zorunda kalmış ve 1997 yılındaki bir röportajında “Dirty Diana” Prenses Diana ile ilgili değildi,” demiş ve eklemiş: “Konserlerde veya kulüplerde takılan belli tipteki kızlardan bahsediyorduk. Bilirsiniz; onlara groupie diyorlar. Hayatım boyunca bununla yaşadım. Bu kızlar grupla her şeyi yapıyorlar, aklınıza gelebilecek her şeyi. Bu yüzden ‘Dirty Diana’ adında bir şarkı yazdım.”

“Dirty Diana” iki yönde de eleştiriliyor. Kötü niyetli ve baştan çıkarıcı bir hayranın hikayesini anlatan parçada Jackson’ı inandırıcı bulan da var, aseksüel görüntüsünü kamufle etmek amacıyla hiç bulunmadığı ortamlar hakkında şarkı yazmaya çalışan bir yıldız olduğunu düşünenler de.

Ancak, parçaya yapılan en sert eleştiri sizin de tahmin edeceğiniz gibi sözlerde cinsiyetçilik yapılıyor olması yönünde. Parçanın kötü karakterinin bir kadın olması ve kötü niyetin cinsel kimlik üzerinden gösterilmesi eleştirilmiş.

Parçaya ilişkin birkaç notu da aktaralım.

“Dirty Diana”, rock tarzı bakımından “Beat it” ile ilişkiliyken tema olarak da “Billy Jean” ile ilişkilendiriliyor. Orada da Michael Jackson’ın çocuğunun babası olduğunu iddia eden takıntılı bir hayrandan bahsediliyor. Belli ki Michael Jackson’da bir hayran takıntısı baskısı varmış.

Şarkının Los Angeles ve Long Beach’te çekilen video klibi 14 Nisan 1989’da düzenlenen ilk Dünya Müzik Ödülleri’nde “Dünyanın Bir Numaralı Videosu” ödülünü kazanmış. Klipte görünen kadın, rol için seçmelere katılan yüzlerce kız arasından seçilen model Lisa Dean’miş.

Parçanın gitar solosuna imza atan Steve Stevens, teklifi aldığında çok heyecanlandığını söylemiş ve eklemiş: “Şarkı, çalacağımı düşündüğümden çok daha karanlık ve sert, altta yatan bir kötülük akımı var. Benim için harikaydı. Bir gitarist olarak derinleşmek ve agresif çalmak istersiniz. Pop şarkısı gibi olmamasına gerçekten sevindim. Karanlıktı ve yaptığım işin daha sert tarafına dalmamı sağladı.”

Parçanın yapımcısı Quincy Jones ise bu şarkının “Killing Me Softly With His Song” ruhunda olduğunu söylemiş. Ona göre Jackson’ın drama yeteneği bu şarkıda ortaya çıkmış, çünkü kendisi çok teatral bir söz yazarı ve performansçıymış.

“Dirty Diana”, sürekli reddedilmesine rağmen ünlü şarkıcıyı amansızca takip eden şöhret peşindeki bir kadın hayranın hikayesini anlatıyor. Şarkıda, Jackson’ın partnerine olan bağlılığıyla Diana’nın sunduğu cazibeler arasındaki bocalamayı görüyoruz ve sonuçta ne olduğu hakkında bir şey öğrenemiyoruz.

Bizim gibi sıradan insanların günlük yaşamları için çıkarılacak pek de ders olmayan bu haftaki parçamız bana, tam benzerlik olmasa da, Robert de Niro’nun 1996 yapımı “the Fan” adlı filmini hatırlattı.