Bazen bir parçanın güzelliğini anlamak için onu birçok kere dinlemeniz gerekir. Bazense ilk dinleyişte “Budur” dersiniz. İşte İngiliz şarkıcı Colin Vearncombe’un, yani popüler adıyla Black’in 1987 tarihli “Wonderful life”ı ilk dinleyişte “Ben farklıyım” diye bağıran o parçalardan biri olmuştu.

Evet…

Bu parçanın arka planına bakmaya çalışacağımız “Duydun mu”nun bu haftaki bölümü başlıyor.

“Wonderful life”, sanatçının çıkış albümü olan ve albüme ismini veren hiti olmuştu. İlk olarak 1986 yılında single olarak çıktığında çok büyük bir başarı yakalayamasa da, bir sene sonra sanatçının bir diğer muhteşem parçası “The sweetest smile”ın başarısı üzerine yeniden single olarak yayınlandı ve bu defa kelimenin tam anlamıyla patladı.

Öyle bir patlama ki bugün bile parçayı neredeyse her mecrada klasikler arasında duyuyoruz.

Peki, parçanın sözleri ne üzerine?

Parça harika bir hayattan bahsediyor olmasına rağmen ironik bir şekilde mutsuzluğu yansıtıyor. Yorumcular bunu Colin Verncombe’un, izninizle ona artık Black demek istiyorum, Black’in üst üste yaşadığı olumsuz olaylara bağlıyorlar. Son olarak 1985 yılında yaşadığı ve zorlayıcı bir sürecin ardından noktalanan boşanma deneyimi bu parçayı yazmasının tetikleyicisi olmuş.

Black, 1993 yılında yapılan bir röportajda bu konudaki görüşünü şöyle ifade ediyor…

“Hayatın enteresan ironilerinden biri de, ilk evliliğimin çok yıpratıcı şekilde berbat olmasından dolayı şimdiye kadar yazdığım en başarılı birkaç şarkıyı yazmış olmamdır. Eski eşim, hit şarkılar yapmamda dolaylı da olsa rol oynadı. Bu da bana komik geliyor.”

Sanatçı bir başka röportajda “Wonderful life”ı yazmasının arkasındaki hikâyeyi şöyle özetliyor…

“Birden fazla araba kazası geçirdim, annem ciddi bir hastalığa yakalandı, bir plak şirketi sözleşmemizi iptal etti, ilk evliliğim battı ve evsiz kaldım. Sonra da oturdum, Wonderful Life’ı yazdım.”

Parçanın yazıldığı sıralarda Black’in finansal olarak günlük gıda parasını dahi çıkaramayacak kadar zor bir durumda olduğu yazılıyor. Hatta parçayı yazmadan önce ekmek ve süt almak üzere dışarı çıktığı ve bunları alamadan eve döndüğü, parçayı tam da bu ruh hali ile yazdığı bilgisi var.

Bu durumda “Wonderful life”ın, ismi ile ironi oluşturacak kadar kötü bir hayata ilaç gibi geldiğini düşünürsek yanlış olmaz.

Daha sonra ikinci bir evlilik yapan ve o eşinden de boşanan Black’in 2016’da bir araba kazasında hayatını kaybetmesi sanatçının hayatı boyunca bir tür “Wonderful life” ironisi yaşadığını düşündürtüyor insana.

Bu arada, parça kısa zamanda popülerleşince işler Black için değişmiş ama onun müziğe bakışı değişmemiş. Popüler parçalara bakışı kendi sözleriyle şöyle…

“Popüler olan bazı şarkılardan artık umudu kestim. Popüler şarkıların kelime dağarcığının yaklaşık 200 kelimeye düşmesi beni gerçekten hasta ediyor. Sanki dinleyicileriyle dalga geçiyorlarmış gibi. Her zaman elinizden gelenin en iyisini yapmalı ve biraz yaratıcılık kullanmalısınız.”

Gelelim sözlere…

Yorumlara göre “Wonderful Life”ın sözleri bir yandan alaycı gibi gelebilir ama diğer yandan da Black’in iyimser bir mizaca sahip biri olarak hayatı geldiği gibi karşılamaya ve ondan en iyisini almaya çalışması olarak görülebilir. Bu parça şarkıcının birbiri ardına zorluklarla karşılaşması üzerine ortaya çıktığı için sözleri onu aynı anda hem kutluyor hem de bir nevi ağıt yakıyor.

Girişi hatırlayalım…

İşte yine denize gidiyorum,
Güneş ışınları saçlarımı dolduruyor,
Ve hayaller havada asılı kalıyor,
Gökyüzünde ve mavi gözlerimde martılar,
Biliyorsun, bu haksızlıkmış gibi hissettiriyor,
Her yerde sihir var.

Yorumculara göre Black, doğanın güzelliğini görme fırsatına sahip olduğu için hayatın bütününe değer veriyor. Ama aynı zamanda yalnızlıktan mustarip ve depresyonda. Çünkü sözlerin ilerleyen kısmında şunu görüyoruz…

Ve bir arkadaşa ihtiyacım var,
Beni mutlu edecek bir arkadaşa,
Burada tek başıma durmamalıyım.

Peki, ona göre hayat neden harika? Şöyle diyor parçada…

…

Yani…

Kaçmaya ve saklanmaya gerek yok,
Bu harika, harika bir hayat.
Gülmeye ve ağlamaya ihtiyacım yok,
Bu harika, harika bir hayat.

Yorumculara göre aslında kendisine bunun gerçekten de “harika, harika bir hayat” olduğunu hatırlatmak için bilinçli bir çaba sarf ettiği oldukça açık. Bunu, karşı karşıya kaldığı zorluklar karşısında sinmemek ve genel olarak baskı altında ezilmemek için yapıyor.

“Wonderful life” ile ilgili olarak biraz daha detaya inince şu tespitler yapılmış.

Parçadaki mutsuzluk havası o kadar yoğun ki, güzel bir günde dışarıdasınız; martıların etrafta gezinerek deniz havasına verdiği o benzersiz koronun eşliğinde güneşin altındasınız ve güneşle sıcağın dahi sizden nefret ettiğini hissediyorsunuz.

Hayallerin ‘havada asılı kalması’ onların gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini bilmemeye, gözlerin mavi olması maviden dolayı üzgün olmaya işaret. Üzgün, mavi gözler doğaya baktığında her yerde sihir görüyor ama hal böyleyken bu kadar olumsuzluğun yaşanması da adaletsizlik olarak tanımlanıyor.

Yine de her şeye rağmen tek başına da olsa bu sihir altında ayakta kalabildiğini hatırlatarak hemen tersine bir ruh hali içine giriyor ve bunun harika bir hayat olduğunu tekrarlayıp duruyor. Üzerine gelen her şeye adeta “hodri meydan” diyerek karşı durmaya çalışıyor.

Parça üzerine bir iki ilginç not da şu şekilde…

Black’in bu parçayı yaparken 1946 tarihli “It’s a wonderful life” isimli filmden etkilenip etkilenmediği merak ediliyor. Çünkü bu film, intihar etmek üzereyken kendisine çevresindekilerin hayatına yaptığı katkı gösterilen bir adamın dramatik hikâyesi. Bu yolla yaşamamasının nelere mal olacağını anlaması üzerine hayata dönen bir adam. Black’in, “Wonderful life” ile film arasında bağ kurup kurmadığına dair bir bilgiye rastlamadım.

Parçaya ilişkin müzik mecralarında çok sayıda yorum yapılmış ama bence en ilginci dönemin önemli müzik dergilerinden Smash Hits’te yayınlananı…

Buna göre parça, “Cıvıtmayan bir duygusallığa” sahipmiş. Ayrıca, özellikle yakışıklı olmayan, Colin Vearncombe gibi acayip bir isme sahip, fark edilebilir bir ‘imajı’ olmayan ve biraz tuhaf sözler yazan birinin sadece müziğinin gücüyle listelerde yer aldığını görmek cesaret verici olarak değerlendirilebilirmiş.

Parçanın siyah-beyaz çekilen video klibi İngiltere’deki sahil beldelerinden Southport ve Merseyside ile Black’in memleketi olan Liverpool yakınındaki Wallasey’de çekilmiş. Klipte aklımda kalan en önemli görüntü olan deniz feneriyse New Brighton Deniz Feneriymiş.

Sonuç olarak anladığım kadarıyla duyguların sert iniş ve çıkışlar yaşadığı bir parça “Wonderful life”…

Onunla ilgili ilk hatırladığım, daha Black kimdir, hayat onun için neden harikadır bilmezken bir gece yarısı TRT2’nin müzik programında duymuş ve ertesi gün peşine düşmüş olmam. Bu tabir sizi şaşırtmasın… O günlerde ilk kez duyduğunuz bir parçaya arama motorunda iki kelimeyle ulaşamaz, kelimenin tam anlamıyla hafiye gibi peşine düşerdiniz.

İlk duyduğumuzda melodinin etkisi altındaydık ve sözlerin arkasındaki olumsuz olayları bilmiyorduk elbette. Ama bugün anlıyoruz ki, artık aramızda olmayan Black arka arkaya gelen darbelere karşı durabilmek için sanat yeteneğine sığınarak ve o yetenek sayesinde tüm dünyaya hayatın her şeye rağmen harika olduğunu tekrar tekrar söyleyerek bir yöntem geliştirmeyi denemiş.

Kimsenin bir başkasının yaşadığı zorluğu kendi zorluklarıyla kıyaslayarak yargılamaya hakkı olmadığını düşünen biriyim. Zorluğun küçüğü büyüğü olmaz. Herkes kendi yaşadığını bilir sonuçta.

Peki Black’e katılıyor musunuz?

En azından bu parçadaki gibi hayatın harika olduğunu tekrar ederek karşımıza çıkan güçlüklere karşı bir nebze de olsa can suyu alabilir miyiz dersiniz?

Yoksa Black sadece bir iyimser miydi?

Bu hafta “Duydun mu” burada bitiyor.

Haftaya yeni bir parçada buluşmak dileği ile hoşça kalın.